Bursa'daki su kıtlığının nedeni maden ocakları mı?

İşte bu riskin coğrafi görselleştirilmiş hali: maden ruhsatlı alanlar, baraj havzasıyla üst üste geliyor mu?

Yukarı yer alan haritada, Bursa ili sınırları içindeki maden ve ruhsatlı ocakların dağılımını, Nilüfer ilçesi ve baraj havzası çevresindeki bölgeler net şekilde gösteriliyor.

NİLÜFER BARAJI’NDA ALARM ZİLLERİ ÇALIYOR

Bursa’nın Nilüfer ilçesinde bulunan ve şehrin içme suyu ihtiyacını karşılayan Nilüfer Barajı’nda su seviyesi son yıllarda kritik noktalara geriledi. 2023 ve 2025 yıllarında baraj zaman zaman “%0 seviyeye” kadar düştü. Uzmanlar kuraklık kadar insan kaynaklı etkilerin de altını çiziyor. Bunların başında ise baraj havzasında yer alan maden ve taş ocakları geliyor.

-Nilüfer Barajı ve Çevresindeki Maden Ocakları Oyukları

BARAJ HAVZASINDAKİ MADEN RUHSATLARI TARTIŞMA YARATTI

Yerel kaynaklara göre, Nilüfer ve çevresindeki su toplama havzalarının üst bölgelerinde çeşitli maden ruhsatları verildi. Özellikle volfram madeni için planlanan ruhsat alanları, barajın su toplama havzasıyla çakışıyor. BUSKİ ve çevreci kurumlar, bu faaliyetlerin baraj suyunu olumsuz etkileyebileceği yönünde uyarılarda bulundu. Özellikle yeraltı su çekimi, drenaj işlemleri ve toprak örtüsü tahribatı, barajın beslenmesini engelleyebilir.

-Volfram Madeni

-Taş Ocağı

MADEN FAALİYETLERİ BARAJLARI NASIL ETKİLİYOR?

Baraj havzalarındaki maden faaliyetlerinin su kaynakları üzerinde 3 temel etkisi bulunuyor:

Yeraltı Suyu Drenajı: Maden ocaklarında su seviyesi düşürüldüğünde, barajın beslendiği doğal yeraltı kaynakları kuruyabiliyor. Yüzeysel Akış Bozulması: Ağaçların kesilmesi ve toprağın kazılması, yağışların hızla akıp gitmesine ve barajı besleyememesine neden olabiliyor. Su Kalitesinin Bozulması: Volfram gibi madenlerde kullanılan kimyasallar, yeraltı suyu ve baraj suyuna sızarsa, ağır metal kirliliği oluşabilir.

TÜRKİYE’DEKİ BENZER VAKALAR NE DİYOR?

Bursa’daki durum ne yazık ki tek örnek değil. Manisa’daki Çaldağ Nikel Madeni, Artvin’deki Murgul Bakır Madeni gibi alanlarda yapılan çalışmalar, madenciliğin su kaynaklarına etkisini açıkça ortaya koyuyor. Yeraltı su seviyesindeki düşüş, su kalitesinde bozulma ve ekosistem tahribatı, maden-suyla çatışmanın somut sonuçları arasında.

-Artvin Murgul Bakır Madeni

ÇÖZÜM NE OLMALI?

Uzmanlara göre çözüm, bilimsel veriyle desteklenmiş bütüncül bir çevre yönetimi. Bu kapsamda;

Maden ruhsatlarının baraj havzalarında verilmemesi, Yeraltı su seviyelerinin düzenli ölçülmesi, Su kalitesi analizlerinin kamuoyuyla şeffaf şekilde paylaşılması gerekiyor.

Aksi takdirde, Bursa ve diğer büyükşehirlerde ciddi içme suyu krizleri yaşanabilir.

SUYU KAYBETMEDEN ÖNLEM ALMALIYIZ

Nilüfer Barajı’nın kuruması, yalnızca bir çevre sorunu değil; yaşamı doğrudan etkileyen bir halk sağlığı ve şehircilik sorunu. Kuraklıkla birlikte insan kaynaklı etkilerin — özellikle maden faaliyetlerinin — su krizini derinleştirebileceği artık bilimsel olarak da biliniyor. Bursa’nın geleceği için, su kaynaklarının korunması bir öncelik haline gelmeli. Su havzalarında yapılan her faaliyet, barajların geleceğini belirliyor.

Nilüfer Barajı’nın yalnızca “kuraklık” nedeniyle kuruduğunu söylemek artık eksik bir bakış. Harita ve sahadaki fotoğraflar bize gösteriyor ki; baraj toplama havzası maden ruhsatlarıyla dolu, madencilik faaliyetleri baraj çevresinde yaygın. Bu durum, su kaynakları üzerinde uzun vadeli, geri dönüşü zor etkiler yaratabilir. Bursa’nın içme suyu güvenliği tehlikeye girebilir. Bu tür bölgelerde ruhsat, faaliyet ve çevresel etki bilgileri şeffaf biçimde paylaşılmalı, çevresel denetim güçlendirilmelidir. Zira barajlar göründüğünden daha hassastır -bugün yapılacak küçük bir ihmal, yarın su kıtlığına dönüşebilir.

(EDİTÖR: AYŞE KONUK)