SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş, emeklilik sisteminde köklü değişiklikler yapılabileceğine işaret etti. Karakaş, hükümetin mevcut “maaş odaklı” yapıdan çıkarak “gelir ve ihtiyaç odaklı” yeni bir modele geçmeye hazırlandığını belirtti. Yeni sistemde bazı emeklilerin uzun süre “sıfır zam” riskiyle karşı karşıya kalabileceği ifade edildi.
2019 yılında yaklaşık 800 bin kişi emekli aylığı alırken, bugün bu sayının 5 milyona ulaştığına dikkat çekiliyor. Primini yüksekten yatıranlarla düşükten yatıranlar arasındaki farkın azalması ise emekliler arasında tartışma yaratıyor.
5 AŞAMALI YENİ MODEL
Henüz netleşmiş bir taslak bulunmamakla birlikte, üzerinde çalışıldığı belirtilen 5 aşamalı modelin ana başlıkları şöyle:
1- Dağınık Yardımlar Tek Çatı Altında Toplanacak
Belediyeler, vakıflar ve bakanlıklar tarafından ayrı ayrı verilen sosyal yardımlar tek bir sistemde birleştirilecek. Böylece hangi hanenin hangi desteği aldığı merkezi olarak takip edilebilecek.
2- Maaş Değil Hane Geliri Esas Alınacak
Yeni modelde sadece emekli maaşı değil, haneye giren toplam gelir ve yaşam standardı dikkate alınacak. Aynı maaşı alan ancak farklı mal varlığı ve gelir durumuna sahip kişiler farklı değerlendirilecek.
3- SGK ve Aile Bakanlığı Verileri Entegre Edilecek
Maaş sistemi ile sosyal yardım sistemi birleştirilecek. Gelir sınırının altında kalan haneler sistem tarafından otomatik tespit edilerek destek kapsamına alınabilecek.
4- Nakit Destek Uygulaması
Kömür ya da gıda kolisi gibi ayni yardımların yerine, karta yüklenen nakit destek modeline geçilmesi planlanıyor. Böylece emekliler ihtiyaçlarını kendileri belirleyebilecek.
5- Yaşam Maliyetine Göre Tamamlama
Emekli maaşı ile yaşanılan şehirdeki yaşam maliyeti arasındaki fark dikkate alınacak. Özellikle büyükşehirlerde kira desteği, fatura yardımı ve sosyal konut projeleri gündeme gelebilecek.
KÖK MAAŞI DÜŞÜK OLANLAR İÇİN “SIFIR ZAM” RİSKİ
Karakaş, 2026 Temmuz itibarıyla tartışmanın “kök maaş ne kadar?” sorusundan ziyade “hane geliri yaşam sınırının altında mı?” sorusuna odaklanacağını belirtti.
Halihazırda 20 bin TL taban maaş alan ancak kök maaşı 11-13 bin TL seviyesinde olan emeklilerin, enflasyon farkı 20 bin TL’yi aşana kadar sıfır zam riskiyle karşı karşıya kalabileceği ifade edildi. Bu süreçte taban maaş uygulamasının devam edebileceği vurgulandı.
Ancak kirada oturan, hanede başka geliri bulunmayan veya çocuk sayısı fazla olan emeklilere ek destek sağlanabileceği belirtiliyor.
ÖRNEK SENARYO: ALİ VE VELİ
Karakaş’ın verdiği örneğe göre:
Emekli Ali: Kök maaşı 11 bin TL, kirada oturuyor ve hanede başka gelir yok. Gelir eşiğinin altında kalması halinde kira ve yakıt desteğiyle toplam geliri 22-28 bin TL seviyesine tamamlanabilecek.
Emekli Veli: Aynı kök maaşa sahip ancak kendi evinde oturuyor ve eşinin de 16 bin TL emekli maaşı var. Hane geliri yüksek sayılacağı için yalnızca mevcut 20 bin TL taban maaşı almaya devam edecek.
Yeni modelde temel kriterin “hanedeki kişi başına düşen gelir” olması beklenirken, sistemin detaylarının önümüzdeki dönemde netleşmesi öngörülüyor.